EGO





  Tanımlara baktım ego nedir diye uzun uzun internette dolandım yetmedi kapağında kocaman ego yazan bir kitap okudum bu da yetmedi başka kitaplar okudum. Yetti mi yetmedi mi kestiremiyorum ama yazmaya karar verdim.
  O kadar çok duyuyorum ki son zamanlarda bu kelimeyi eleştiri olarak; bana da söyleniyor çoğu zaman ben de söylüyorum tabi ki, kafamı bu kadar çok kurcaladığına göre bu kelimeye haksızlık ettiğimi içten içe düşündüğümü fark ettim.
   Nesin sen ego? in misin, cin misin, iyi misin, kötü mü, güzel mi, çirkin mi, olmalı mısın, olmamalı mı, sadece insana özgü müsün (mesela hayvanlar aleminde var mıdır acaba bu egodan), insanları yermek, eleştirmek için mi varsın; yani sözün kısası egolansak mı yoksa egolanmasak mı daha iyi biz insanlar için...Tüm bu sorular kafamı kurcaladığından bende kendimce araştırdım ego denen  duyguyu...Gerçi sadece bu mevzu benim merakıma konu olmamış olacak ki psikoloji tarihininde en ses getiren konusu olarak yerini kimseciklere kaptırmamış uzun seneler.
   Öncelikle, Latince bir kelimedir bu ego, ben, benlik, kendilik demektir. Ego, egoizim, bencillik, id ve süperego gibi kavramlarla ilişkilidir. Bireyi değerlendiren, ayırt eden, farklılaştıran, göreceli bir değeri vardır egonun; ama burada dikkat edilmesi gereken bir husus var ki ego, id, süperego gibi kavramlar insan beyninin herhangi bir bölgesinde karşılığının olmadığı ve tamamen soyut olduğudur.
  Tek başına değerlendirmek doğru değil egoyu, yukarıda bahsettiğim gibi id, süperego gibi kavramlarla ilişkili ve bu noktada bu kelimeye müthiş bir haksızlık yapıldığını düşünüyorum nedenini de Türkçe' de ki karşılığının ben, bencillik kelimesi olmasına bağlıyorum. Bizim ülkemizde bir kişinin sürekli kendi benliğinden bahsetmesi ve bu doğrultuda davranışlar sergilemesi gereğinden fazla mütevazı bir millet olduğumuzdan dolayı sanırım çok sempatik karşılanmaz ve anında bencil damgası yapıştırılır. İnsanları kavramlarla tasnif etmeyi çok seviyoruz.
 ''Bencil'', ''Çok bencil bir insan'' diye yargımızı belirtiriz çoğu zaman. Konuşurken yabancı kökenli bir kelimeden yana tercih yaptığımız (bu tarz konuşmayı da çok severiz) zaman ''bencil'' kelimesinin yerini  ''ego'' alır ve ego olur bize negatif, olumsuz bir kelime...
 Aslında biraz incelendiği zaman ego eleştirel yönde kullanılan bir kelime değil aksine ego, düzenleyici ve gerçeklik dizgesi şeklinde geçmekte psikolojide...
 Egoyu anlayabilmek için biraz daha derine inmek lazım id nedir ona bakmak lazım önce; ruhsal dünyamızın en eski, en ilkel parçası kabul edilmektedir. İçgüdülerimizi ve doğuştan var olan benliğimizi içermektedir. Varlığı tamamen gerçeklik, gerçek dünya ve mantıkla uyumsuzdur. Yani bilinç dışı kuralları (kuralsızlığı) içermektedir.     Bu bölümdeki duygularda , düşüncelerde, ve davranışlarda, zaman, yer, dış dünyayla uyum ve mantık aranmamalıdır. Hedef; tamamen duyguların tatmine ulaşmasıdır.Haz ilkesidir . İd, yani insanın en ilkel hali, bu dürtülerin bir şekilde tatminine ulaştırılması ile nefes  alır; ve işte tam bu noktada egoyu kullanır  var gücüyle baskı yapar ta ki istediğini alana kadar. Anlaşılacağı gibi id; insana özgü bir kısımdır yani; insanın dış dünya ile tanışmamış halidir de diyebiliriz. Ego insan psikolojisinde çok kritik bir çizgide bulunmakta; çünkü ego her zaman dış dünyayla iç dünya (id) dediğimiz kısmın çatışmalarına tanıklık eder. Ego kuralsızı kuarallı hale getirmek için savaşır.Bu savaş sırasında egoyu iyi yönde ya da tam tersi yönde kullanmak insanın kendisine bağlıdır biraz, bu aşamada sanırım irade devreye giriyor . Dış dünya bize hazza ulaşmada bazı kurallar olduğunu öğretir, bu durumda alt benliğin (id) bir bölümü evrimleşme göstererek egoyu oluşturur. Egonun asıl görevi düzenlemedir. Dış dünyayla uyum içerisinde yaşamayı sağlayan zihinsel, işlevsel bütündür; yani gerçekliktir.
  Ego dış dünyanın gerçekleri ve iç dünyanın haz arayışı arasındaki dengeyi sağlayan araçtır. Bu dengenin sağlanabilmesi için ego bazı yetilerle donatılmıştır. Bunlar; dürtülerin farkına varılması, dış dünyadaki koşulların, kısıtlamaların, istemli ve uyumlu davranışların ayırt edilmesi gibi...Yaşanılan yer, zaman, kültür, toplum, aile yapısı egonun farkındalık alanıdır  ve bu kavramlar ışığında alt benlik olarak bahsettiğimiz id ile savaşır. Bir denge kurmaya çabalarken ''savunma mekanizmaları'' denen yöntemleri kullanır. İşte  bu kısımda biraz tehlikeli bir hal alabilir; çünkü amacı yargılamaktan öte denge kurmaktır.Bunu gerçekleştirmek adına çabalar durur. Şöyle bir örnek vermek istiyorum, evli bir erkeğin karısıyla annesi arasındaki durumu gibi...Bu iki taraf genel de çatışma halindedir; erkek orta yolu bulma, duyguları kurallara uygun hale getirerek davranışlara dökme çabasındadır kazanan bir taraf olmadan iki tarafı memnun etmeye çabalayarak evin iç huzurunu, dengesini korumaya çalışır. Tıpkı egonun yapmaya çalıştığı gibi tamamen haz odaklı ilkel benliği ile topluma karşı sorumluluğu olan mantığı ile en doğrusunu bulmaya çalışan iki duygudan yeni bir duygu doğurur. Bu yeni duygu egonun ürünüdür. Böyle bir açıdan değerlendirildiğinde ego aslında sağlıklı ve olması gereken bir durum; bu gerçeklikten yola çıkarsak Türkçe' ye yerleşen ve negatif yönlü olan egoist sözcüğünün yanlış olduğu gerçeğini kabul etmemiz gerekir.
  Gelelim süperego dediğimiz üst benliğimize; zamanla yani birey yaş aldıkça ego emekliye ayrılır ve yerini süperegoya bırakır; çünkü bir parçamız toplumsallaşmanın ve sosyalleşmenin insana kattığı değerler sonucu evrimleşir. Evrimleşen bu parçaya psikolojide süperego (üstbenlik) denilmekte. Bu kısımda dış dünyaya yönelik kaideler ve birikimlerin  davranışlara yansıma süreci otomatikleşir. Sorumluluk ve suçluluk duygusu devrededir. Çatışmalar azalır kişi iç huzurunu bulur dengeli bir psikoloji içinde olur. Yargılayıcı denilen süperegonun insan yaşantısındaki belirtisi ''suçluluk ve sorumluluk duygusu'' dur.
  Toparlamak gerekirse; benim okuduklarım ve biriktirdiklerimden süzülenler böyle...Ego bence benim anlatımımla böyle ...Beni rahatsız eden tam anlamanın bilinmeden içi boş olarak bu kadar sık, etkili, ve negatif yönde kullanılmasıydı. Bu yazıyla beraber ego sözcüğüne haksızlık etmemeye ve karakteri sağlam insanlara  bir övgü olarak kullanmaya karar verdim. Umarım siz de de bu sözcüğe karşı merak uyandırabilmişimdir. 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...